افسردگی در یک نگاه
/افسردگى هر چند كه از شايعترين اختلالات روانى انسان است، با این حال شايد بيش از هر اختلال روانى ديگر ناشناخته مانده يا در تشخيص آن اشتباه مىشود. يكى از علل پنهان ماندن و عدم تشخيص افسردگى، در آميختن آن با غمگينى معمولى است. در زندگى هر كس موقعيتهايى پيش مىآيد كه خواه ناخواه او را غمگين مىسازد، اما اين حالت با آشفتگى واقعى روانى و تقليل بينش معنوى شخص همراه نيست. برعكس، افسردگى حالتى است كه بر كيفيت خلق شخص تاثير عميق گذاشته و نحوه ادراك او را از خويش و از محيطش دگرگون مىسازد.
اين بيمارى اختصاص به يك طبقه معين اجتماع يا كشور بخصوصى ندارد. علائم زجر دهنده آن را در ميان مردم از ثروتمند و فقير گرفته تا دانشمند و بيسواد و شاه و گدا، زن و مرد و در هر گوشهاى از عالم مىتوان يافت.
افسردگی از شناخت تا درمان
1- يك ناراحتى افسردگى سندرمى (گروهى از علائم) است كه نشان دهنده يك روان غمگين، بيش از يك غمگينى و غصه ساده مىباشد. به طور ويژهتر، غمگينى در افسردگى با وسعت و قدرت بيشترى اتفاق مىافتد و با علائم شديدتر و ناتوانيهاى زيادترى از غمگينى معمولى و ساده همراه است.
2- علائم افسردگى نه تنها با افكار و رفتار منفى، همچنين با تغييرات مشخصى در اعمال بدنى مثل خوردن و خوابيدن و اعمال جنسى مشخص مىشوند، اين تغييرات عملكردى، نشانههاى عصبى - نباتى (نوروژتاتيو) ناميده مىشوند.
3- به نظر مىآيد افراد معينى با ناراحتى افسردگى بويژه افسردگى مانيك (اختلال دو قطبى) يك استعداد ژنتيكى براى ابتلا به اين بيمارى دارند.
4- اختلالات افسردگى يك شكل بزرگ و غول آسا در بهداشت عمومى هستند.
در يك مطالعه پزشكى گسترده نشان داده شد كه افسردگى به طور مشخصى مشكلات بيشترى نسبت به التهاب مفاصل، فشار خون، بيماريهاى مزمن ريوى و ديابت در عملكرد و كارايى افراد مبتلا ايجاد مىكند و هزينههاى مستقيم و غيرمستقيم افسردگى با بيمارى شريان كرونر برابرى مىكند.
5- افسردگى معمولاً ابتدا در يك درمانگاه معمولى، يا مطب پزشك عمومى شناسايى مىشود نه در مطب پزشكان متخصص روانپزشكى. به علاوه اغلب داراى چهرههاى متفاوتى مىباشد، كه سبب مىشوند افسردگى در فرد ناشناخته بماند و تشخيص داده نشود.
6- على رغم مدارك مبتنى بر تحقيقات انجام شده روشن و واضح و خط مشىهاى كلينيكى در درمان، درمان افسردگى اغلب موفقيتآميز نيست؛ ولى اميدهايى هست كه اين شرايط بهتر شود.
7- براى بهبود كامل يك ناراحتى روانى، بدون توجه به اينكه فاكتور پيشبرنده وجود دارد و يا اينكه علت ناشناخته باعث آن شده، درمان با دارو يا شوك الكتريكى (ECT) و روان رمانى ضرورى مىباشد.
خصوصیات افراد مبتلا به افسردگی
يك فرد افسرده رفتار و ظاهرى كند يا تحريك روانى - حركتى دارند، كه با تماس چشمى ضعيف، اشكبارى غمگينى پژمردگى و بىتوجهى به ظاهر شخص همراه است.
تكلم او خود انگيخته نيست در صحبت كردن مكشهاى طولانى دارد و آهسته و يكنواخت حرف مىزند.
60 درصد بيماران افسرده افكار خودكشى دارند و 15 درصد آنها خودكشى مىكنند، داراى احساس نافذ نوميدى، وسواس،بىارزشى و گناه، بلاتصميمى، فقر محتوى، توهمات و هذيانها هستند.خواب فرد مختل است. الگوى خواب متفاوت اما غالباً به اين شكل است كه بيمار به سختى به خواب مىرود، خواب ناآرام و دورههايى از بيدارى شبانه دارد و معمولاً چند ساعت قبل از بيدار شدن خواب راحتترى را تجربه مىكند.
علل ابتلا به افسردگى
بعضى از شكلهاى افسردگى كه در بعضى خانوادهها بيشتر ديده مىشوند و اين موضوع حاكى از آن است كه يك استعداد بيولوژيكى در افسردگى مىتواند به ارث برسد، مخصوصاً در مورد اختلال دو قطبى.
مطالعات نشان داده است که افراد مبتلا داراى يك ژنتيك متفاوت در مقايسه با افراد غير مبتلا هستند.
زنان دو برابر مردان افسرده مىشوند اما دانشمندان علت اين تفاوت را پيدا نكردهاند.
فاكتورهاى روانى نيز در استعداد فرد در ابتلا به افسردگى دخيلند. با توجه به اين موضوع، محروميت دائمى در بچگى سوء استفاده فيزيكى و يا جنسى، مجموعهاى از صفات شخصيتى مشخص، همه و همه مىتوانند ميزان و شدت ناراحتىهاى افسردگى را، بايا بدون وجود استعداد ارثى، افزايش دهند.
خطر ابتلا افسردگى با بالا رفتن سن افزايش مىيابد و اين بيمارى از 40 سالگى به بالا شيوع بيشترى دارد به طوريكه 15 درصد افراد بالاى 65 سال مبتلا به افسردگى هستند. افرادى كه قبلاً به افسردگى مبتلا بودهاند در سنين بالا به احتمال بيشترى دوباره مبتلا به اين بيمارى مىشوند.
تست ابتلا به افسردگى يكسرى سوالات كوتاه مىباشد كه براى تشخيص افسردگى در افراد مسن به كار مىرود. اين تست بطور بسيار سريع و آسان قابل انجام است:
1- آيا به طور كلى از زندگى خود راضى هستيد؟
2- آيا تعداد زيادى از فعاليتها و علاقههاى خود را از دست دادهايد؟
3- احساس مىكنيد كه زندگيتان پوچ و تهى گشته است؟
4- اغلب بىحوصله مىگرديد؟
5- آيا نسبت به آينده اميد داريد؟
6- آيا افكارى شما را رنج مىدهند و شما نمىتوانيد آنها را از ذهن خود خارج سازيد؟
7- اغلب اوقات روحيه خوبى داريد؟
8- از وقوع يك حادثه به نگران هستيد؟
9- اكثراً خوشحال مىباشيد؟
10- اغلب احساس درماندگى مىنمائيد؟
11- آيا بيشتر وقتها احساس بىقرارى و ناآرامى مىكنيد؟
12- ترجيح مىدهيد به جاى بيرون رفتن و انجام كارهاى جديد، در خانه بمانيد؟
13- آيا در مورد آينده نگرانيد؟
14- آيا احساس مىكنيد مشكلات حافظه بيشترى نسبت به هميشه پيدا كردهايد؟
15- آيا احساس بسيار خوبى از اينكه اكنون زندهايد داريد؟
16- آيا اغلب احساس غم و ياس داريد؟
17- آيا در واقعيت كنونى خود احساس بىارزشى مىكنيد؟
18- آيا از گذشته خود ناراضى هستيد؟
19- آيا زندگى را بسيار جالب و ارزشمند ارزيابى مىنماييد؟
20- شروع پروژههاى جديد براى شما مشكل مىباشد؟
21- احساس مىكنيد پر انرژى و سرحال مىباشيد؟
22- آيا فكر مىكنيد كه موقعيت كنونى شما نااميد كننده مىباشد؟
23- آيا فكر مىكنيد كه اغلب مردم از شما بهتر هستند؟
24- آيا اغلب در مورد اتفاقات كوچك زود ناراحت مىشويد؟
25- مكرراً احساس مىكنيد كه نياز به گريه كردن داريد؟
26- در تمركز مشكل داريد؟
27- آيا صبحها از خواب بيدار شدن براى شما لذت بخش است؟
28- آيا از گردهمايىهاى اجتماعى دورى مىگزينيد؟
29- آيا تصميمگيرى براى شما كار راحتى است؟
30- آيا همچون گذشته ذهن شما روشن و فعال است؟
هر پاسخ منفى به سوالات 1 و 5 و 7 و 9 و 10 و19 و 21 و 27 و 29 و 30 يك امتياز و هر پاسخ مثبت به بقيه سوالات نيز يك امتياز دارد مجموع امتيازات:
بين 1 تا 9: طبيعى
بين 9 تا 21: افسردگى خفيف
بين 18 تا 28: افسردگى شديد
اگر در فردى يك دوره افسردگى عمده اتفاق افتد تا 50% شانس اتفاق افتادن دومين دوره وجود دارد. و اگر از دو دوره افسردگى عمده رنج ببرد، شانس سومين دوره 75 تا 80 درصد است و براى سه دوره، احتمال چهارمين دوره 90 تا 95 درصد مىباشد. بنابراين بعد از اولين دوره افسردگى امكان دارد بيماران اين طور برداشت كند كه به تدريج دارو را قطع كند. اما اين طور نيست و بعد از دومين و مطمئناً بعد از سومين دوره، بيشتر پزشكان بيمار را در يك دوز مشخصى از دارو براى مدت طولانى يا دائمى نگه مىدارند.
تاثیرات افسردگی
اختلالات افسردگى باعث مىشوند فرد مبتلا احساس خستگى، بيچارگى و بىكسى و نااميدى نمايد. اين طور تفكرات و احساسات منفى در بعضى افراد ايجاد احساس يأس و تسليم شدن در برابر زندگى مىنمايند.
دانستن اين موضوع كه اين نظرات منفى قسمتى از افسردگى هستند نه اينكه بازتابى از شرايط واقعى زندگى، بسيار اهميت دارد.
چگونه به یک افسرده کمک کنیم؟
بعضى اوقات ممكن است نياز به وقت گرفتن و آماده كردن فرد بيمار براى ملاقات با پزشك باشد و ممكن است اين معنى را نيز بدهد كه اگر بيمار دارو مصرف مىنمايد توسط پزشك بررسى گردد. يك افسردگى رو به وخامت را هميشه به پزشك بيمار گزارش دهيد.
دومين راه مهم براى كمك اين است كه پشتيبانى عاطفى بيمار را عهدهدار شويد اين پشتيبانى شامل درك نمودن، صبر، مهربانى و تشويق فرد است.
فرد افسرده را به صحبت بگيريد و به حرفهاى او خوب گوش دهيد. احساساتى را كه از فرد افسرده بروز داده مىشود كوچك نشماريد ولى واقعيتها را گوشزد كرده و به او اميد دهيد.
به نشانههاى تمايل به خودكشى دقت نموده و به آنها بىتوجهى نكنيد و آنها را به پزشك فرد گزارش كنيد.
فرد بيمار را به قدم زدن، گردش و تفرج و ديدن فيلم و غيره دعوت كنيد. اگر دعوت شما را رد كرد، به ملايمت اصرار نماييد.
فرد را به شركت در فعاليتهايى كه او را خشنود مىسازند مانند كارهاى تفننى، ورزش و يا فعاليتهاى فرهنگى يا مذهبى تشويق فرماييد. اما فرد افسرده را مجبور به انجام كار بسيار زياد در مدت كوتاهى نكنيد. فرد مبتلا به افسردگى احتياج به همنشينى و سرگرمى دارد اما مطالبات زياد مىتوانند احساس شكست را در او افزايش دهند